Legal Design Forum 6

Legal Design Forum 6 to kolejna edycja świetnego spotkania z prostym językiem, emocjami i różną perspektywą na komunikację prawną i prawniczą. Dzięki inicjatywie dr Doroty Płuchowskiej i Uniwersytetowi SWPS spotkaliśmy się we Wrocławiu 15 października 2026, gdzie prelegenci postawili tezy dotyczące legal design i dążyli do ich udowodnienia. Wydarzenie zostało objęte Honorowym Patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich.

Byłam prelegentką podczas Legal Design Forum 6 we Wrocławiu 15 października. Wystąpiłam w wymiarze poznawczym, gdzie zaprezentowałam Prawo jako emocja, design jako impuls. Jak za pomocą Legal design aktywować przeżycia prawne i zlikwidować fasadową dostępność?

Słuchacze Forum mogli dowiedzieć się, podczas mojego wystąpienia, jak przestać tworzyć estetyczne makiety, a zacząć projektować wizualne i językowe impulsy. Prawników obecnych na sali starałam się przekonać, że legal design nie jest za mało prawniczy, wręcz przeciwnie. Postawiłam, więc hipotezę – jak zmienić prawny przymus w realne i głębokie doświadczenie inkluzji, unikając jedynie powierzchownego upiększania dokumentów.

Myślę, że instytucje publiczne i biznes traktują dostępność, jak techniczną checklistę do odhaczenia. 

Wspólnie stoimy przed wyzwaniem – jak pogodzić interesy wszystkich użytkowników treści prawnych?

Manifestuję, abyśmy przestali pisać paragrafy, a zaczęli projektować przeżycia. 

Kończąc swoje wystąpienie, pozwoliłam na wskazanie pytań, które mogli zadać słuchacze

1. Psychologia i emocje są subiektywne. Jak mierzyć skuteczność takiego projektowania w systemie prawnym?
2. Standardy WCAG są precyzyjnie opisane technicznie. Czy próba zastąpienia ich emocjami i intuicją nie rozmywa pojęcia dostępności cyfrowej?

Pierwsze pytanie postawione przeze mnie na Legal Design Forum 6 nawiązuje do stawiania sobie w organizacji celów SMART, czyli też takich, jakie można zmierzyć. Czyli, jak zmierzyć Legal design i uznać ją za skuteczną technologię?

Skuteczność legal design mierzyć należy wskaźnikami operacyjnymi, nazwałabym je legal KPIs. Są to np.

Standard WCAG jest instrukcją do dostępności techniczną. Bez niej czytnik ekranu nie przeczyta tekstu. Jednak sam fakt, że osoba niewidoma lub starsza usłyszy tekst, dzięki wdrożonym standardom WCAG, nie oznacza, że go zrozumie. 

Jeśli usłyszysz skomplikowaną, agresywną treść Twoje wykluczenie poznawcze będzie identyczne, jak to dotyczące technicznej dostępności. Moim zdaniem legal design, jako impuls wkracza tam, gdzie WCAG kończy swoje zadanie, czyli dba o dostępność komunikacyjną i językową. Legal design zmienia techniczny dostęp w realne zrozumienie. 

Nie jestem zwolenniczką upraszczania. To słowo wiąże się z negatywnym połączeniem (konotacją). Upraszcza się coś dla kogoś, kto jest niżej w hierarchii, tak jakby schodzi się do jego, niższego poziomu intelektualnego. W pewnym sensie, tak jest – nie ma, co winić konsumentów treści prawnych, że wymagają dostosowania wyjaśnień do ich poziomu percepcji – przecież nie są to osoby wyspecjalizowane prawnie, jednak nie chodzi o schodzenie kilku stopni niżej, tylko o ułatwienie. W zamian, wolę używać słowo instrukcja, wyjaśnienie, dostosowanie względem czynności faktycznego dostosowania treści prawnych do użytkownika.

Legal Design Forum 6 rozpoczął prof. dr Christian Djeffal z Technicznego Uniwersytetu w Monachium. Była to bardzo dobre wystąpienie, które przedstawiło zupełnie inną perspektywę na legla design, którą należy uwzględnić przy projektowaniu prawa. Warto zwrócić uwagę, na to, że dynamika życia społecznego i międzynarodowego powinna zostać uwzględniona przy komunikacji prawnej i prawniczej z otoczeniem.

Podczas Legal Design Forum 6 na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu publiczność miała okazję poznać cztery wymiary dostępności prawa i jego otoczenie. Wysłuchaliśmy wystąpień, które były zreferowaniem badań naukowych, a także hipotezami, które warto rozwinąć. Od empirycznego doświadczenia złożoności języka prawniczego poprzez metaforę do dostępności dokumentów dla generatywnej sztucznej inteligencji. 

Sesja posterowa i wystawowa była ciekawym doświadczeniem ze względu na to, co zaoferowali nam twórcy realnych rozwiązań w przestrzeni Forum. Wśród przestrzeni wystawienniczej Forum znalazł się

Znasz amerykańskie szkice zza zamkniętych drzwi rozpraw sądowych? To sztuka dokumentalna tzw. courtroom sketches in real-time. 

Organizatorka LDF 6 dr Płuchowska sprawiła niespodziankę wszystkim prelegentom i w ramach podziękowania na jej zlecenie, twórczynie pod presją czasu, uchwycenia esencji, wizji ich samych, przygotowały szkice mówców. Dziewczyny dzielnie szkicowały przez cały dzień konferencji, chcąc uchwycić w kolorach wszystkich mówców Forum. 

Forum było nie tylko spotkaniem z technologia legal design, ale również sztuką w czasie rzeczywistym. 

Wydarzenie Legal Design Forum 6 było wydarzeniem, które połączyło różne wymiary, różnych użytkowników treści prawnych. To właśnie to, na co, ja również zwróciłam uwagę podczas swojego wystąpienia – otoczenie prawa jest różne, inne, wymagające. Przedstawia interesy różnych grup, prawo nie jest proste do zakomunikowania, jednak warto wdrażać takie standardy. 

Wspólnie z innymi prelegentami postanowiliśmy zmierzyć się z pytaniem – dlaczego treści prawne są wyzwaniem dla odbiorców, powodującym opór, a nawet bezradność i podjęliśmy się próby znalezienia rozwiązań. 

Skupiłam się na pominiętej grupie odbiorców treści prawnych, które zostały dostosowane użytkownikom-laikom, uwzględniając interes prawników. Nie jest oczywiste to, że lata nauki, a potem praktyki w języku prawnym i prawniczym, a w następstwie tłumaczenie, zejście kilka poziomów niżej – do uproszczonych treści prawnych, może stanowić barierę poznawczą właśnie dla prawnika, który rozwinął swój wyspecjalizowany język i konstrukcje prawne, które są mu bardzo dobrze znajome na rzecz prostego języka.

Poznałam świetnych ludzi i ciekawe perspektywy. Otrzymałam miłe słowa od słuchaczy, którzy zwrócili uwagę na moją koncepcję Legalnej marki. Zyskałam kolejne kontakty i współpracę. Warto uczestniczyć w Legal Design Forum!

Jeśli chciałbyś, żebym była prelegentką na organizowanym przez Ciebie wydarzeniu bądźmy w kontakcie. Porozmawiajmy!